19/01/2021

Een team van onderzoekers onder leiding van Patrik Verstreken van het VIB-KU Leuven Centrum voor Hersenonderzoek is erin geslaagd de effecten om te keren van een eiwit betrokken bij de ziekte van Alzheimer en tal van andere hersenaandoeningen. De beloftevolle resultaten van het onderzoek bij muizen vormen een belangrijke eerste stap bij het verkennen van deze nieuwe piste in de zoektocht naar betere geneesmiddelen. 

Heel wat hersenaandoeningen gaan gepaard met schadelijke eiwitophopingen in de zenuwcellen van ons brein. Ophopingen waarin het eiwit Tau is samengeklit werden al bij zo’n twintig ziektes teruggevonden, waaronder ook alzheimer. De hoeveelheid en verspreiding van die ophopingen zijn bovendien een belangrijke graadmeter voor de ernst van de dementiesymptomen. 

Microscopisch beeld van een deel van de hippocampus, een deel van de hersenen dat betrokken is bij het geheugen.
De gele zone bevat de synaptische verbindingen waar Tau en Synaptogyrin-3 zijn verrijkt.


Maar hoe het Tau-eiwit uiteindelijk tot geheugenprobleem leidt is nog niet helemaal duidelijk, zegt prof. Patrik Verstreken (VIB-KU Leuven): “Zelfs vooraleer er echt op grote schaal eiwitophopingen terug te vinden zijn in de hersenen zijn er al tekenen van ontsteking en geraken verbindingen – en dus communicatie – tussen zenuwcellen verbroken.”
Verstreken en zijn team bestuderen hoe zenuwcellen met elkaar communiceren en waar dat misloopt bij hersenziekten. Samen met collega’s van het nationale dementie onderzoekssintituut in het VK (UK DRI) wilden ze begrijpen hoe de verschillende aspecten van het ziekteproces aanleiding geven tot geheugenproblemen.

Partner in crime
De onderzoekers richtten hun blik hiervoor op een ander eiwit: Synaptogyrin-3. Tau en Synaptogyrin-3 interageren ter hoogte van de zenuwuiteinden, en dat maakt dit eiwit bijzonder interessant volgens Pabo Largo-Barrientos, onderzoeker in het lab van Verstreken: “Synaptogyrin-3 is enkel terug te vinden aan de zenuwuiteinden, en dus – zo redeneerden we – als we dit eiwit uitschakelen, kunnen we meteen ook Tau uitschakelen, precies en alleen op deze plaatsen in de zenuwcellen.”

Door in een muismodel voor Tau diens partner in crime uit te schakelen, slaagden Largo-Barrientos en zijn collega’s erin om te voorkomen dat de verbindingen tussen de zenuwcellen verbroken werden. “Ook het werkgeheugen van deze muizen, dat normaal achteruitgaat door Tau, bleef intact wanneer we Synaptogyrin-3 uitschakelden,” voegt Largo-Barrientos toe. 

Een kans om in te grijpen
“Het is de eerste keer dat we erin slagen om de effecten van Tau om te keren door in te grijpen specifiek ter hoogte van de zenuwuiteinden,” zegt Verstreken. 
“In een volgende stap ontwikkelen we manieren om via medicatie de hoeveelheid Synaptogyrin-3 te reduceren. Daarmee kunnen we dan aan de slag om te kijken of deze nieuwe inzichten vertaald kunnen worden in effectieve behandelingen bij patiënten.”  

---

Publicatie
Lowering Synaptogyrin-3 expression rescues Tau-induced memory defects and synaptic loss in the presence of microglial activation, Largo-Barrientos et al. Neuron 2021

Vragen
Een doorbraak in onderzoek betekent niet hetzelfde als een doorbraak in de geneeskunde. De verwezenlijkingen van VIB-onderzoekers kunnen de basis vormen voor nieuwe therapieën, maar het ontwikkelingstraject neemt nog jaren in beslag. Dit kan veel vragen oproepen. Daarom vragen we u om in uw reportage of artikel te verwijzen naar het e-mailadres dat VIB hiervoor ter beschikking stelt. Iedereen kan er met vragen omtrent dit en ander medisch gericht onderzoek terecht: patienteninfo@vib.be

Share this story

Research

Press

For press related issues contact VIB' Press Contacts or call +32 9 244 66 11