Revolutionaire diagnostische kankertest

Kanker is een groep complexe ziekten. Deze ziekten transformeren gezonde cellen in kwaadaardige cellen, die zich onbeperkt kunnen vermenigvuldigen. Ongebreidelde celdeling leidt tot een ophoping van kankercellen in de vorm van een kankergezwel. Men noemt deze gezwellen vaste tumoren. In het VIB-KU Leuven labo van Diether Lambrechts karakteriseren de wetenschappers de genetische wijzigingen die zich opstapelen in vaste tumoren.  

Het onvermogen van ons lichaam om DNA-fouten te herstellen veroorzaakt wat men noemt microsatelliet instabiliteit, of MSI. MSI draagt bij tot de ontwikkeling van kanker in verschillende organen, zoals de dikke darm, de maag en het baarmoederslijmvlies.

Tumoren met MSI als kenmerk hebben specifieke mechanismen die de ontwikkeling en groei van kanker stimuleren. MSI-tumoren moeten dus, in tegenstelling tot andere tumoren, met specifieke therapieën behandeld worden. MSI-tumoren hebben bijvoorbeeld een alternatieve chemotherapie nodig in vergelijking met niet-MSI-tumoren.

Tot voor kort waren MSI-testtechnologieën complex en tijdrovend, waardoor MSI in een klinische omgeving niet gedetecteerd en dus te weinig gediagnosticeerd werd.

Diether Lambrechts en zijn team identificeerden een set van 7 unieke MSI-markers. Deze nieuwe biomerkers zijn voor 98,7% in overeenstemming met de beschikbare en bestaande MSI-tests. Bovendien maken de unieke merkers die zij ontdekten het mogelijk om alleen te testen op basis van Polymerasekettingreactie-analyses. Een buitengewoon voordeel want dat betekent dat het testen geautomatiseerd kan verlopen.

In 2013 verwierf Biocartis de exclusieve licentie over de nieuwe biomerkers van VIB. Het was meteen de start van een gezamenlijk MSI-programma met als opzet de ontwikkeling van een volledig geautomatiseerde MSI-test op het IdyllaTM-platform van Biocartis.

In 2017 hebben VIB en Biocartis hun onderzoekovereenkomst verlengd en uitgebreid. Ze deden dat om het voorspellende karakter van MSI-merkers voor immunotherapeutische respons, de reactie van een patiënt op immunotherapie, te onderzoeken. Het inzicht dat gevorderde darmkankerpatiënten met een hoge MSI-status bijzonder goed reageren op bepaalde immunotherapieën ligt aan de basis van deze nieuwe wending in het onderzoek. Het betekent meteen dat MSI niet alleen een prognostische merker kan zijn, maar ook de reactie van een patiënt op bepaalde immunotherapieën voorspelt.

In juli 2018 lanceerde Biocartis zijn innovatieve en volledig geautomatiseerde testapparaat, de IdyllaTM MSI Assay, inclusief de nieuwe MSI-biomarkers. In 2019 kreeg het gepatenteerde toestel een CE-markering, het apparaat voldoet aan de Europese richtlijnen voor in vitro diagnostische apparaten.

De IdyllaTM MSI Assay staat voor een efficiënte en doeltreffende MSI-testmethode die behandelingsbeslissingen van de arts ondersteunt en tot betere resultaten voor patiënten met darmkanker kan zorgen. De test geeft op basis van een biologisch staal, in dit geval een stukje menselijk tumorweefsel, binnen ongeveer 150 minuten informatie over de MSI-status van deze tumor. Zo is een snelle en effectieve selectie en opvolging van een oncologisch behandelingsplan mogelijk. De weg ligt nu open om de test in de toekomst ook in te zetten om andere tumortypes met hoge MSI-waarden op te sporen.