Kanker

Jaarlijks krijgen zo’n 14 miljoen mensen te horen dat ze kanker hebben. Kanker is verantwoordelijk voor 1 op 6 van alle overlijden en ontstaat niet zomaar. Het is een proces in meerdere stappen waarbij veranderingen  in het DNA leiden tot aanpassingen die een ‘normale’ cel geleidelijk omvormen tot een kankercel. Deze aanpassingen vormen het ‘gelaat van kanker’, de kern van wat we vandaag weten over de biologie van kanker. Er is echter nog veel dat we niet weten. Daarom blijft kankeronderzoek zo belangrijk.

Toch is er ook hoop. De behandeling van kanker gaat erop vooruit. Het arsenaal aan geneesmiddelen is de laatste jaren sterk toegenomen. Waar we vroeger beperkt waren tot chirurgie, chemotherapie of bestraling zijn er ‘doelgerichte’ geneesmiddelen bijgekomen, evenals bloedvatremmers, immuuntherapie ,enz. En er zitten nog veel nieuwe behandelingen in de ‘kankerpijplijn’. Bovendien slagen we er vandaag beter in om kanker vroeger op te sporen. Daardoor stijgen de kansen op een succesvolle behandeling.

Wat levert het onderzoek op? Wat kunnen we er in de toekomst van verwachten? Lees er alles over in het laatste VIB achtergronddossier.

Lees hier  papieren exemplaar

CRISPR-Cas genoombewerking in de geneeskunde

Genoombewerking is een overkoepelende term die een reeks revolutionaire technologieën omvat om snel en nauwkeurig veranderingen aan te brengen in het genetische materiaal van levende wezens. Dit is in principe mogelijk in het DNA van planten, microben, dieren en mensen. Met behulp van deze technologieën kunnen wetenschappers heel specifiek een enkele DNA-letter wijzigen, een reeks DNA-letters vervangen door een andere reeks of een bepaald gen in- of uitschakelen.

Genoombewerking stimuleert al enkele jaren onderzoek in de levenswetenschappen. Dit komt voornamelijk door een zeer succesvolle vorm van de technologie: CRISPR-Cas, waarmee wetenschappers zeer precieze veranderingen in het DNA kunnen aanbrengen zonder dat ze 'vreemde' genen in het proces hoeven op te nemen. CRISPR-Cas verschilt van eerdere bewerkingsmethoden voor genoom, vooral doordat het goedkoper, sneller, efficiënter en veelzijdiger is.

In dit dossier worden de nieuwste toepassingen van CRISPR in de geneeskunde belicht en wordt het potentieel van de techniek in gentherapie voor verschillende ziekten bij de mens besproken.

Lees hier  papieren exemplaar

Van plant tot gewas: Het verleden, heden en de toekomst van plantenveredeling

Wanneer het woord plantenbiotechnologie valt, gaat dit bijna steeds samen met een discussie rond genetisch gewijzigde (GGO-) gewassen. Echter, het doelgericht genetisch aanpassen van gewassen met behulp van de GGO-technologie is slechts een van de vele mogelijkheden om planten beter te doen beantwoorden aan onze behoeften. In dit achtergronddossier schetsen we hoe de gewassen die we van vandaag kennen, geëvolueerd zijn uit de natuur. Vooral de rol van de mens wordt hierbij toegelicht.

Sinds het ontstaan van de landbouw – zo’n 10.000 jaar geleden – heeft de mens planten naar zijn hand gezet. Door het selecteren en kruisen van planten werden deze langzaam maar zeker aangepast aan onze behoeften. Met de opkomst van nieuwe veredelingstechnieken komt een discussie op gang over de noodzaak, potentiële risico’s en regelgevingtechnische aspecten ervan. Als gevolg van het debat rond GGO’s krijgen bepaalde nieuwe veredelingstechnieken – vaak aangeduid met de afkorting NBT (afkomstig van New Breeding Technologies) – steeds meer aandacht, vooral uit regelgevingtechnisch oogpunt. In dit dossier leggen we uit hoe deze technieken werken, op welke punten ze verschillen van algemeen aanvaarde methoden en wat hun voordeel is ten opzichte van de traditionele veredelingstechnieken.

Lees hier  papieren exemplaar

Alzheimer

Alzheimer treft wereldwijd 35 miljoen mensen treft. Het is de meest voorkomende oorzaak van dementie. Er zijn de voorbije 20 jaar 80.000 wetenschappelijke artikels gepubliceerd over deze aandoening en het onderzoek verloopt steeds sneller. Zo zijn we in de laatste twee decennia veel meer te weten gekomen over de ziekte van Alzheimer dan in de 100 jaar voordien.

Toch is er voorlopig nog geen remedie. De zoektocht naar een oplossing verloopt stroef. Onderzoekers, artsen en farmaceutische bedrijven hebben de voorbije decennia enorme inspanningen geleverd om nieuwe geneesmiddelen te vinden die de ziekte kunnen tegenhouden. Voorlopig werd nog geen geneesmiddel gevonden dat alzheimer kan genezen. Maar we moeten doorzetten, vinden de onderzoekers, om deze ziekte ooit een halt toe te roepen.

Wat levert het onderzoek op? Wat kunnen we er in de toekomst van verwachten? Lees er alles over in het laatste VIB achtergronddossier.

Lees hier  papieren exemplaar

Precisie-veredeling in planten via CRISPR-Cas

Genoombewerking (‘Genome editing’ in het Engels) is een revolutionaire technologie om snel en precies veranderingen in het genetisch materiaal van levende wezens aan te brengen. Dit kan – in principe – in DNA van planten, microben, dieren, en mensen. Wetenschappers kunnen met deze technologie heel specifiek een DNA-letter veranderen, een stukje van meerdere DNA-letters vervangen door een ander stukje, of een geselecteerd gen aan- of uitschakelen.

Genoombewerking zorgt sinds enkele jaren voor een ommekeer in het onderzoek in de levenswetenschappen. Dat is voornamelijk te danken aan een zeer succesvolle vorm van de technologie: CRISPR-Cas (uitgesproken als ‘krisper-kas’). Het vakblad Science riep CRISPR-Cas uit tot dé wetenschappelijke doorbraak van 2015.

Lees hier  papieren exemplaar

Voedselveiligheid van genetisch gewijzigde gewassen

In dit achtergronddossier bespreken we de wetenschappelijke stand van zaken wat de voedselveiligheid van GGO-gewassen betreft. Net zoals er wetenschappers zijn die de opwarming van de aarde ontkennen of die de bewezen effectiviteit van vaccinaties naast zich neerleggen, zullen er altijd mensen zijn – zelfs vanuit de wetenschappelijke sector – die beweren dat de GGO-technologie op zich gevaren voor de volksgezondheid met zich meebrengt. Er is echter geen enkel wetenschappelijk argument te vinden om te   twijfelen aan de veiligheid van de GGO-technologie. Voedselveiligheidsinstellingen, bedrijven, onderzoeksinstellingen en universiteiten hebben de afgelopen dertig jaar op grote schaal GGO-gewassen getest en bestudeerd. Op basis hiervan is er een grote wetenschappelijke consensus over de veiligheid van de GGO-technologie. De toepassing ervan moet daarentegen geval per geval geëvalueerd worden vooraleer een teelt- en/of
gebruikstoelating verleend kan worden door de lokale overheden.

Lees hier  papieren exemplaar

Dierproeven

Over dierproeven bestaat nog te veel onduidelijkheid. Omdat alles buiten het gezichtsveld in de labo’s gebeurt, veronderstellen critici al snel het ergste. Nochtans valt er enorm veel te vertellen, en dat is precies wat VIB in dit dossier zal doen. We bieden transparante achtergrondinformatie over alles wat met dieren in biomedisch onderzoek te maken heeft en proberen inzicht te verschaffen in wat onderzoekers beweegt – twee zaken die broodnodig zijn om een genuanceerde mening te vormen over dierproeven.

Lees Hier papieren exemplaar

Effect van genetisch gewijzigde gewassen op het milieu

Samen met het eerder verschenen achtergronddossier “Voedselveiligheid van genetisch gewijzigde gewassen” vormt dit dossier een tweeluik rond de veiligheid van ggo-gewassen. In dit dossier wordt de impact van ggo-gewassen op het milieu besproken.

Iedere landbouwactiviteit, inclusief het telen van een bepaald gewas, heeft een impact op het milieu. Teeltschema’s bepalen welke onkruiden en insecten er voorkomen in het veld, landbouwmachines drukken de bodem samen, verbruiken brandstof en stoten CO2 uit, terwijl meststoffen en pesticiden bij overmatig gebruik kunnen achterblijven in en op de bodem. Verder kan ook een kenmerk van een gewas (bijvoorbeeld insect-resistentie), de impact op het milieu beïnvloeden.

Dit dossier heeft tot doel een genuanceerd antwoord te bieden op de bezorgdheden die bestaan rond de milieu-impact van ggo-gewassen. De impact – positief of negatief – hangt af van het gewaskenmerk en de teeltmethode, maar niet van de gebruikte veredelingstechnologie. Via plantenveredeling kunnen planten ontwikkeld worden die de impact van het telen van gewassen op het milieu verkleinen.

Lees hier  papieren exemplaar

Gouden rijst

Rijst is het basisvoedsel van meer dan de helft van de wereldbevolking. Rijstkorrels zijn rijk aan koolhydraten en vormen een goede energiebron, maar ontbreken veel essentiële voedingsstoffen, zoals vitamines en mineralen. Bij mensen die dagelijks nauwelijks meer eten dan een portie rijst, kunnen die tekorten leiden tot ernstige gezondheidsproblemen.

Het aanpakken van armoede, het tekort aan infrastructuur en het gebrek aan educatie zijn de grootste uitdagingen. Op weg naar deze doelen, kan het verrijken van de basisvoedingsgewassen in ontwikkelingslanden een duurzame manier zijn om extra voedingsstoffen toe te voegen aan het dieet. De ontwikkeling van Gouden Rijst is hier een voorbeeld van. Deze rijst bevat provitamine A, een stof die in het lichaam omgezet wordt naar vitamine A.

Dit dossier bespreekt Gouden Rijst als een mogelijk onderdeel van de brede strategie tegen het vitamine A-tekort in ontwikkelingslanden. Blijvende inspanningen moeten geleverd worden om wereldwijd armoede te bestrijden en gevarieerde voeding te bevorderen. Maar zolang het tekort aan vitamine A in vele landen een probleem blijft voor de volksgezondheid, kan Gouden Rijst een toegevoegde waarde bieden.

Lees hier  papieren exemplaar